Làng nghề

NGHỀ ĐAN NONG Ở ĐỨC LONG - ÂN ĐỨC

NGHỀ ĐAN NONG Ở ĐỨC LONG - ÂN ĐỨC
Song cùng trong sự phát triển quê hương, ngoài sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi là chính, nhân dân ở huyện Hoài Ân còn biết làm nghề thủ công truyền thống. Nổi bật là làng nghề đúc đồng ở thôn Thanh Lương, nghề Làm nón lá ở thôn Vĩnh Đức xã Ân Tín;
Hình thành một làng nghề 

Song cùng trong sự phát triển quê hương,  ngoài sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi là chính, nhân dân ở huyện Hoài Ân còn biết  làm nghề thủ công truyền thống.   Nổi bật là làng nghề đúc đồng ở thôn Thanh Lương, nghề Làm nón lá ở thôn Vĩnh Đức xã Ân Tín; nghề làm võng thơm tàu ở thôn Thạch Khê xã Ân Tường Đông,  nghề trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa  có từ lâu đời ở các thôn ven 2 bên bờ sông An Lão, Kim Sơn  mà hôm nay nói đến mọi người còn nghe lắng đọng câu ca:
alt
Ai rời Hóc Nghệ, Ô Căm (1)
Bỏ dâu ai hái, bỏ tằm ai nuôi
Dâu tằm đã có Cô ba,
Ruộng vườn Cô bốn, cửa nhà Cô năm
Ai về Hóc Nghệ, Ô Căm
Sớm hôm canh cửi, anh đến thăm thêm mừng 
Và đặc biệt nghề đan nong ở thôn Đức Long xã Ân Đức  là những làng nghề một thời vang bóng.
Thôn Đức Long  trước đây là một làng vùng ven của xã Ân Đức, đất đai chủ yếu là đồi gò, nền kinh tế nông nghiệp phát triển chậm so với các làng có đất ruộng trù phú bên cạnh. Thời gian nông nhàn của người dân dư thừa, người lao động không có việc làm đã chuyển dần qua làm một vài nghề truyền thống trong đó có nghề đan mây tre. Vào thời điểm này, ngoài nhu cầu dùng nong phơi nông sản (mì, bắp, lúa), nghề trong dâu nuôi tằm ở Hoài Ân phát triển rầm rộ, người dân phải đi tìm mua nong làm dụng cụ đựng nuôi tằm, hoặc phơi nông sản ở các vùng xa ngoài huyện. Chính vậy mà từ một vài hộ gia đình làm nghề đang mây tre truyền thống (thúng, mủng, giần, sàng... ) phục vụ cho sản xuất nông nghiệp đã chuyển qua đan nong, rồi phát triển dần lớn mạnh lan rộng ra toàn thôn. Từ đó hình thành nên một làng nghề đan nong ở thôn Đức Long phát triển và duy trì cho đến hôm nay. 
 Tìm hiểu qua các cụ cao niên trong làng thì làng đan nong thôn Đức Long hình thành đến nay không ai biết rõ, nhưng còn không ít gia đình đã bốn năm đời  gắn bó với nghề làm nong như ông Sáu Trá, ông Nguyễn Tại, ông Trần Kiều, ông Huỳnh Cung...Dẫu là một nghề hẳn hoi song nhiều người làm nong ở Đức Long vẫn cho đó là nghề làm xắp - tức là làm nghề phụ, nghề tay trái.    “Cùng nghề đan thúng, túng nghề đan nong”, nhưng thực ra đối với những gia đình ít vườn , ít ruộng, nghề làm nong  trước đây giúp họ sống được, xây nhà, dựng vợ gã chồng , nuôi con thành đạt.   
Tâm sự với tôi  anh Võ Văn Cường, 48 tuổi , con của một gia đình có truyền thống trong nghề đan nong cho biết : “Gia đình tôi làm nghề đan nong này đến nay là bốn đời. Trước đây, người làm nghề này tuy không thể làm giàu nhưng thu nhập ổn định, con em có công ăn việc làm thường xuyên. Tuy hiện nay không thể làm nghề đan nong để sống nhưng gia đình tôi  vẫn duy trì nghề, vì một lẽ là thương cái nghề của cha ông và vì không có việc gì mới tốt hơn để làm trong thời gian nông nhàn”.
Được biết nghề đan nong “ cũng lắm công phu”. Tưởng chừng biết nghề, chặt tre, chẻ nan, vót lạc đan sản phẩm rồi đem bán  là xong . Nhưng không phải vậy, để có được một cái nong, người đan nong thực hiện theo từng khâu với một quy trình hẳn hòi: Vật liệu tre, mây có sẵn , hoặc đi mua nơi khác mang về, phân từng đoạn, nếu với số lượng nhiều chẻ nan không kịp thì chẻ đôi ống tre, ngâm trong nước để giữ tre luôn có độ ẩm rồi dùng dần. Nan chẻ đem hong nắng vừa đủ để có độ mềm, dai. Nếu lỡ để nắng lâu thì nan phải ngậm nước phơi lại rồi mới đan. Phần lòng mắc, phần ngọn của tre thì ra thanh, hơ lửa, uốn công hình tròn để làm vành nong. Công đoạn này thường là lao động nam thực hiện. Việc đan mặt nong có phần nhẹ hơn. Đây là công đoạn nhiều người làm được, thường lao động nữ, trẻ em và người già thực hiện. Song để mặt nong phẳng, các nan ăn khít vào nhau, người đan dùng một thanh tre và một cái dùi gỗ để “dộng” nhưng phải nhẹ nhàng, tránh để nan dập, gãy. Còn bắt nan ngang dọc theo một trình tự “ dằn ba , bắt hai, dằn ba, bắt tư” đúng cách . Nếu không sẽ bị lỗi, các nan không bao giờ khít vào nhau, mặt nong  sẽ có lỗ hỏng . Việc hoàn thành một sản phẩm khó nhất là bắt, lận, nứt vành nong. Một sản phẩm nhìn thấy tròn đều, mặt nong phẳng phiêu, 2 vành( ngoại và nội) của nong ép sát vào nhau bằng những nút thắt của sợi mây trong đẹp và chắt chắn  đều có yếu tố quyết định từ khâu này. Trước đây một cái nong hoàn thành có đường kính rộng 1,7 mét. Sau này người đan nong cải tiến mẫu mã kích thước đường kính chỉ còn 1,4 mét nhằm để thuận tiện chuyển chở và giảm bớt phần vật liệu ban đầu.
Nong làm ra , người đan nong tự đem đi bán. Trước đây, người đi bán nong thật vất vả, phải gánh bộ đem đến các làng quanh vùng, thậm chí đến các vùng xa hàng chục cây số cho người có nhu cầu. Sau này có chiếc xe đạp, người đi bán đỡ vất vả hơn, mỗi chuyến đi bán dùng xe chở được số lượng nhiều hơn . Mỗi xe nong thường từ 12 đến 16 cái. Địa bàn người chở nong tới bán được mở rộng ra ngoài Huyện, tới các huyện trong Tỉnh như An Lão, Hoài Nhơn, Phù Mỹ và các huyện lân cận phía nam Tỉnh Quãng Ngãi... Đặt biệt, có giai đoạn  những nhà buôn tới làng đặt hàng, thu gom hàng ngàn chiếc nong để chở  đến bán các nơi trong Nam bộ, hay lên Tây nguyên. Vì lúc đó người nông dân sản xuất lúa, người sản xuất bột mì, bột bắp, người nuôi tằm và kể cả người làm cà phê cũng cần đến chiếc nong để làm dụng cụ phơi sản phẩm. Đó là thời ăn nên làm ra của nghề nong Đức Long -Ân Đức, thời điểm của những năm về trước. Còn bây giờ ...Ông Nguyễn Rọi, 71 tuổi ở thôn Đức Long, Ân Đức tiết rẻ : “trước đây thôn này có khoảng 70% số hộ làm nghề đan nong. Nong thành phẩm để đầy nhà chờ mang đi tiêu thụ, vật liệu nan, khung, tấm đan phơi đầy sân. Những vườn tre xanh tốt trong vườn, ngoài soi bãi ven sông là nguồn nguyên liệu phong phú . Đã một thời một khúc tre làm ra tiền, ra gạo, còn nay tre đứng thành vườn như thế nhưng chỉ để làm củi hoặc ken hàng rào ...Nhớ lắm cái lúc làng nghề đan nong Đức Long nhộn nhịp người làm, người mua, người bán; không gian rộn ràng của một thời nghề nong xom tụ, nhà nhà đan nong, những âm thanh “xoạt xẹt” của anh cưa tre, tiếng “tanh tách” ra thanh tre của chú chẻ nan, tiếng“lóc cốc” đều đều của chị đan lát khi dùng thanh tre và dùi đập các nan khít vào nhau, và hình ảnh bà hai bỏm bẽm nhai trầu vừa chỉ từng bước bỏ nan đan “dằn ba, bắt hai, dằn ba, bắt bốn” cho con cháu tập đan , cùng tiếng í ới gọi nhau uống chén trà, mời điếu thuốc của bạn thợ hai nhà bên cạnh, rồi tiếng nói tiếng cười sau những câu chuyện tiếu lâm hòa quyện giữa không gian yên tĩnh của một làng quê . Và nhớ lắm hình ảnh đoàn xe đạp  “kọt két”  cỗng trên lưng những chiếc nong được sắp mái theo hình chữ A, rong ruổi trên đường làng rồi tỏa về các ngã ...”. Không sống được với nghề thì đành bỏ nghề.  Nhiều hộ đã thực sự bỏ nghề,  chuyền qua tìm việc làm khác.  Hiện nay còn một ít hộ giữ nghề  đan nong, kèm theo đan rọ heo, giỏ già...theo đơn đặt hàng của khách. Xem đó là nghề phụ “ lấy công làm lời” nhằm giải quyết ngày công trong buổi nông nhàn. Hơn nữa bởi còn có cầu nên phải có cung. 
Qua tìm hiểu, hiện nay, nghề làm nong ở thôn Đức Long, Ân Đức  (Hoài Ân)  lụi tàn dần không phải vì thiếu nhân lực, thiếu nguyên vật liệu để sản xuất mà chính là thiếu việc tổ chức và tìm ra một hướng đi phù hợp. Sản phẩm làm ra không có nơi bao tiêu ổn định. Hơn nữa những sản phẩm công nghiệp lấn át như sàn phơi bằng lưới, bằng bạt nhựa, kể cả người phơi nông sản dùng sân gạch ,xi măng, thậm chí phơi ngay trên đường quốc lộ thấy thuận tiện và dễ dàng, cho nên nhu cầu dùng nong làm phương tiện phơi nông sản đã giảm nhiều. Các sản phẩm nghề đan nong truyền thống không còn chỗ đứng.
 
Lối đi cho làng nghề đan nong truyền thống phát triển 

Hiện nay, thôn Đức Long là thôn trung tâm của xã Ân Đức. Trong phong trào TDĐKXDĐSVH, thôn Đức Long đã trở thành là một làng văn hóa  cấp Huyện. Bộ mặt làng quê có nhiều khởi sắc. Đời sống kinh tế và văn hóa tinh thần có nhiều tiến bộ. Ý thức gìn giữ bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có làng nghề đan nong được người dân duy trì, lưu giữ. Qua số liệu điều tra mới đây,  nghề đan nong ở  thôn Đức Long, còn khoản 70 hộ. Lao động tham gia đan nong  khoảng 200 người ( không kể lao động phụ) .Thu nhập từ  nghề truyền thống này không cao nhưng giải quyết được ngày công lao động, thu hút được nhiều lao động nhàn rỗi. Theo nhẩm tính của nhiều người còn làm nghề  đan nong cho biết : Một cái nong thành phẩm bán được từ 30.000 đồng đến 35.000 đồng, trừ vật liệu còn lại 20.000đồng đến 25.000 đồng. Mỗi ngày người thạo nghề làm hoàn thành 2 cái. Tính ra thời giá hiện thời thì cũng đủ ngày công .Tuy nhiên  nghề này tồn tại theo lối tự phát, mang tính gia đình, sản xuất nhỏ lẻ không ổn định, manh mún, thiếu kế hoạch. Điều quan trọng là thị trường tiêu thụ thiếu và bấp bênh. Nên người làm nghề không an tâm với nghề . Được biết trong những năm qua các cấp các ngành của huyện Hoài Ân cũng đã có nhiều biện pháp giúp đỡ người dân gìn giữ, tham gia sản xuất, phát triển các nghề truyền thống vốn có của huyện , trong đó có nghề đan nong ở thôn Đức Long như hổ trợ vốn sản xuất , ký hợp đồng một vài nơi để bao tiêu sản phẩm. Song, điều đó mới đủ để kích thích nhân dân  “giữ nghề” chứ  thật sự  để “phát triển nghề” thì  chưa ổn định và bền vững.  
Để các nghề đan nong truyền thống ở thôn Đức Long, Ân Đức, Hoài Ân mãi trường tồn, người làm nghề có thu nhập ổn định, giải quyết công lao động nhàn rỗi tại địa phương , điều đầu tiên mà người làm nghề đan nong truyền thống hiện nay  cần đến là thị trường bao tiêu sản phẩm ổn định; cần có một tổ chức, một mạnh thường quân tâm huyết giúp người  dân thoát ra khỏi cảnh sản xuất nhỏ lẻ , tự phát . Nhưng đòi hỏi đó đối với người dân lao động là “lực bất tòng tâm” cho nên các cấp các ngành phải vào cuộc,  cần lắm có một cơ quan đứng mũi chịu sào, tìm kiếm thị trường, sắp xếp lại tổ chức, xây dựng kế hoạch sản xuất thì mới mong làng nghề đan nong ở Đức Long hồi sinh và phát triển./.

Bài và Ảnh : Võ Chí Hà

 
Họ tên*
Email*
Bình luận*
txIx0b
11/14/2020 2:13:06 PM

z7r7o4 http://pills2sale.com/ viagra online

cOWBMD
12/4/2020 9:41:01 AM

1Hy0FS https://www.quora.com/What-the-top-SEO-keywords-for-essay-you-know/answer/Alan-Smith-1772 write my essay

eaBEjD
12/13/2020 7:07:05 AM

H765U9 http://xnxx.in.net/ xnxx videos

AFL0T
12/13/2020 11:15:43 AM

wH0dJU https://writemyessayforme.web.fc2.com/

jvc9Bd
12/15/2020 12:15:52 PM

jBbKXy https://writemyessayforme.web.fc2.com/#writemyessay

PkQXG
1/9/2021 6:14:54 PM

OFah8a https://writemyessayforme.web.fc2.com/octavio-paz-essay-day-of-the-dead.html

yZa6Tt
1/9/2021 10:32:37 PM

WpiEbl http://waldorfdollshop.us/ waldorf doll

M3kMcj
1/26/2021 11:25:12 PM

CHkxXL https://beeg.x.fc2.com/

oiA0B
1/27/2021 7:43:22 PM

YjKwuB https://buyzudena.web.fc2.com/

Thông báo
Quảng cáo
quảng trường 19/4Gò Loi - Ân Tường TâyCầu Tân Xuân - xã Ân Hảo TâyMột thoáng Ân Phongmùa tựa trườngvé về tuổi thơTT Tăng Bạt HổNhìn từ Trạm Vi pa - xã Ân Đức
Thống kê truy cập
Đơn vị trực thuộc
FREE BANK
Truyền Hình Yêu Thương  - YTTV
CLB Tình Thương Hoài Ân
Trung tâm tiếp nhận Thông tin & giúp đỡ người nghèo Hoài Ân
Lưu Quốc Trí TV